w tym miejscu, na tej stronie

Wybranowo (powiat żniński)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Ten artykuł dotyczy wsi w powiecie żnińskim. Zobacz też: Wybranowo.
Wybranowo
Państwo  Polska
Województwo kujawsko-pomorskie
Powiat żniński
Gmina Janowiec Wielkopolski
Sołectwo Wybranowo
Liczba ludności (2011) 79[1]
Strefa numeracyjna (+48) 52
Kod pocztowy 88-430
Tablice rejestracyjne CZN
SIMC 0086734
Położenie na mapie gminy Janowiec Wielkopolski
Mapa lokalizacyjna gminy Janowiec Wielkopolski
Wybranowo
Wybranowo
Położenie na mapie powiatu żnińskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu żnińskiego
Wybranowo
Wybranowo
Położenie na mapie województwa kujawsko-pomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa kujawsko-pomorskiego
Wybranowo
Wybranowo
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Wybranowo
Wybranowo
Ziemia52°45′54,54″N 17°25′26,93″E/52,765150 17,424147

Wybranowowieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie żnińskim, w gminie Janowiec Wielkopolski[2].

Demografia

W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa bydgoskiego. Według Narodowego Spisu Powszechnego (III 2011 r.) liczyła 79 mieszkańców[1]. Jest 21. co do wielkości miejscowością gminy Janowiec Wielkopolski.

Części miejscowości

Integralne części miejscowości Wybranowo[3]
Identyfikator miejscowości Nazwa miejscowości Rodzaj miejscowości
1036603 Wybranowo-Huby część miejscowości
1036610 Wybranowo-Parcele część miejscowości
1036595 Wybranowo za Wsią część miejscowości

Położenie geograficzne

Wieś leży na prawym brzegu rzeki Wełny, na południowy wschód od Łekna, między Janowcem Wielkopolskim a Mieściskiem, na Wysoczyźnie Gnieźnieńskiej. Odległość od Janowca około 3 km, od Mieściska około 10 km, przy granicy województw kujawsko-pomorskiego i wielkopolskiego. W Wybranowie znajdują się wydmy śródlądowe zalegające na glinie, będące przedmiotem badań geologów[4] Biegnie tutaj, liczący 29 kilometrów, Janowiecki Szlak Rowerowy[5].

Historia

Wieś z pewnością istniała w wieku XVI co potwierdza zapis o poborze dziesięcin:

  • w roku 1523 łany kmiece i dziedziczne odprowadzają dziesięcinę, snopową po połowie altarii do św. Stanisława w Gnieźnie i proboszczowi w Janowcu, który prócz tego pobierał z łanów kmiecych po 2 grosze dziesięciny lnianej i mesznego po korcu zboża i owsa[6].

Podatki zostały również pobrane[7]:

  • w roku 1577 od 2,5 łanów osiadłych i 4 zagrodników
  • w roku 1579 z 4 łanów i od 1 zagrodnika
  • w roku 1618 z 4 łanów osiadłych i od 4 zagrodników w wysokości 4 fl i 24 gr (od zagrodników pobrano po 9 gr)

W 1775 była to własność pułkownika Bnińskiego, licząca 14 kominów, będąca w zastawie u Brzozowskiego. Do roku 1788 nie zmieniła się liczba dymów i pozostała w ilości 14. W wieku XIX wieś zajmowała obszar 284 ha, posiadała 23 domów 196 mieszkańców, z tych 172 wyznania katolickiego.

W wieku XVI pochodzenie z Wybranowa okazują:

  1. Rotmistrz Wawrzyniec Wybranowski herbu Poraj, burgrabia malborski. rok 1525.
  2. Chlebowscy herbu Poraj z Chlebowa pod Mieściskiem.
  3. Ludwika z Wybranowa (?) Koźmińska, księżna ołobocka znana w roku 1753[6].

W wieku XVIII pochodzenie z Wybranowa okazują:

  1. Antoni Przybysławski herbu Jasieńczyk[8] zmarły przed 20.09.1762, który miał 3 dzieci z Esterą Lisiecką:
    1. Feliksa Stanisława urodzonego 21.11.1758 roku w Wybranowie,
    2. Jana Nepomucena Aleksandra Dezerego urodzonego 25.05.1760 w Wybranowie,
    3. Zofię urodzoną 01.06.1762 w Wybranowie.
  2. Antoni Okęcki zmarły 22 czerwca 1761 roku[9]
  • W roku 1793 Wybranowo należy do majątku Żabiczyn, Wybranowo zostało wcielone do Prus podczas II rozbioru Polski,
  • W roku 1807 na mocy pokoju w Tylży Wybranowo trafiło w skład Księstwa Warszawskiego,
  • W roku 1815 na mocy postanowień Kongresu wiedeńskiego Wybranowo ponownie znalazło się we władaniu pruskim,
  • W roku 1833 w „Gazecie Wielkiego Xięstwa Poznańskiego” pojawia się informacja, że Wybranowo należące do Redgoszcza będzie wydzierżawione od dnia św. Jana na 3 kolejne lata[10],
  • W roku 1836 w „Gazecie Wielkiego Xięstwa Poznańskiego” pojawia się informacja, że Wybranowo należące do Redgoszcza będzie wydzierżawione od dnia św. Jana na 3 lata[11]
  • W roku 1839 w „Gazecie Wielkiego Xięstwa Poznańskiego” pojawiło się obwieszczenie w którym jest mowa o tym, że Wybranowo zostanie wydzierżawione na 3 lata osobie która w przetargu da najwyższą kwotę[12].
  • W roku 1849 Wybranowo jest własnością Antoniego Łąckiego z Bydgoszczy.
  • W II połowie XIX wieku na skraju wsi powstał cmentarz poepidemiczny. Dokładna data powstania nie jest znana, ale prawdopodobnie miało to miejsce 1848-1849 oraz w roku 1866 gdy w okolicy panowała epidemia cholery[13].
  • W roku 1866 jeden z mieszkańców Wybranowa biorąc udział w wojnie prusko-austriackiej został ciężko skłuty w bok i przebywał w lazarecie na Czechach[14]
  • W roku 1872 Wybranowo należy do większego kompleksu dóbr Radgoszcza, Zakrzewa i Żabiczyna.
  • W roku 1895 mieszkańcy wsi przeznaczyli na upominek do księdza kardynała Ledóchowskiego 9 marek[15]
  • W końcu XIX w po separacjach, w części oddana zostało włościanom,
  • W roku 1900 mieszkańcy Wybranowa doprowadzili na policję w Gnieźnie oszusta podającego się za komornika[16]
  • W roku 1901 folwark Nowe w powiecie wągrowieckim został nabyty przez mieszkańca Wybranowa za kwotę 90 tys. marek[17],
  • W roku 1920 dekretem ministra byłej dzielnicy pruskiej w sprawie ustalenia i zmian nazw miejscowości powiatu żnińskiego pozostawiło nazwę wsi bez zmian[18]
  • W roku 2008 sołtys wsi Jan Strzelecki wraz z synem odkryli pochodzącą z około 3500 p.n.e. dłubankę u brzegu rzeki Wełny[19].
  • W roku 2016 w lesie na terenie wsi został odnaleziony skarb składający się z kilkudziesięciu przedmiotów z epoki brązu datowany na około 1000 p.n.e.[20], który obecnie można oglądać w Muzeum Archeologicznym w Biskupinie[21].
Obyczajowe ciekawostki historyczne
  • Jak odnotowuje dziennik „Postęp” – Stanisława Knapowskiego (wydanie z 1- Marca-1904 roku s.3) W roku 1904 złodziej ukradł gospodarzowi z Wybranowa Napierale 16 marek[22]
  • W Wybranowie istniała szkoła podstawowa, w której nauczycielem w latach 1930-1939 był Marian Grobelny (podporucznik AK)[23].

Przypisy

  1. a b GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.
  2. Przeglądanie TERYT (Krajowego Rejestru Urzędowego Podziału Terytorialnego Kraju). Główny Urząd Statystyczny. [dostęp 2013–09–04].
  3. Komisja Standaryzacji Nazw Geograficznych: Urzędowy wykaz nazw miejscowości (2012,2015) (pol.). Wykaz urzędowych nazw miejscowości i ich części (xls) opublikowany [w:] Dz.U. z 2013 r. poz. 200 ze zmianami w Dz.U. z 2015 r. poz. 1636. [dostęp 2017-07-25].
  4. Instytut Geografii Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego – Mirosław Rurek (pdf).
  5. Centrum Nurkowe PIECHCIN, it.znin.pl [dostęp 2017-11-27] (pol.).
  6. a b Wybranowo w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego. T. XIV: Worowo – Żyżyn. Warszawa 1895.
  7. [1].
  8. Digital Library of Wielkopolska | Rody szlacheckie w Wielkopolsce w XVI-XIX w. (ułożone alfabetycznie według nazwisk): P
  9. Digital Library of Wielkopolska | Receptiones seu installationes ad episcopatum, praelaturas et canonicatus Ecclesiae Cathedralis Posnaniensis ab anno 1532 usque ad annum 1800
  10. Digital Library of Wielkopolska | Gazeta Wielkiego Xięstwa Poznańskiego 1833.05.13 Nr110
  11. Digital Library of Wielkopolska | Gazeta Wielkiego Xięstwa Poznańskiego 1836.05.11 Nr109
  12. http://www.wbc.poznan.pl/Content/265446/index.djvu.
  13. Cmentarz poepidemiczny - Wybranowo - Lapidaria, lapidaria.wikidot.com [dostęp 2017-11-27] (pol.).
  14. Digital Library of Wielkopolska | Nadwiślanin. 1866.07.22 R.17 nr82, www.wbc.poznan.pl [dostęp 2017-11-27] (ang.).
  15. http://www.wbc.poznan.pl/Content/214424/index.djvu.
  16. http://www.wbc.poznan.pl/Content/215060/index.djvu.
  17. Digital Library of Wielkopolska | Digital Library of Wielkopolska
  18. Digital Library of Wielkopolska | Dziennik Urzędowy Ministerstwa Byłej Dzielnicy Pruskiej 1920.05.14 R.1 Nr22
  19. Dłubanka sprzed 5,5 tysiąca lat - pomorska.pl, www.pomorska.pl [dostęp 2017-11-27] (pol.).
  20. Skarb w Wybranowie
  21. W Biskupinie możemy oglądać skarb znaleziony w tym roku pod Janowcem Wlkp. - pomorska.pl. „pomorska.pl” (pol.). [dostęp 2017-07-24]. 
  22. http://www.wbc.poznan.pl/Content/220732/index.djvu
  23. Miejsca pamięci narodowej.
tutaj, ortodoncja katowice, torby ozdobne